%20 zam, ardından %20 indirim: fiyat neden eski yerine dönmüyor?
Kısa cevap: iki yüzde aynı tutarın üzerinden hesaplanmıyor. Zam eski fiyatın %20'si, indirim ise zamlı fiyatın %20'si. İkinci tutar daha büyük olduğu için fiyat başladığı yerin altına iner.
Bir örnekle
1.250 TL'lik bir ürüne %20 zam geliyor. 1.250'nin %20'si 250 TL, yeni fiyat 1.500 TL.
Birkaç hafta sonra mağaza "%20 indirim" kampanyası başlatıyor. Bu kez %20, 1.500 TL'nin %20'si, yani 300 TL. Fiyat 1.200 TL'ye iniyor ve zamdan önceki fiyatın 50 TL altında kalıyor.
1.250 × 1,20 × 0,80 = 1.200 TL
Sırayı değiştirmek sonucu değiştirmez. Önce %20 indirim, sonra %20 zam yapılsa da 1.250 × 0,80 × 1,20 yine 1.200 TL eder; çarpmada sıra fark etmez.
Ne kadar kaybedersiniz?
Aynı oranda bir artış ve bir azalış her zaman başlangıcın altında biter. Kayıp, oranın karesi kadardır:
%20 için p² = 0,04, yani %4 kayıp. 1.250 TL'nin %4'ü de tam 50 TL. Oran büyüdükçe fark hızla açılır:
| Oran | Zam ve indirimden sonra | Kayıp |
|---|---|---|
| %10 | %99 | %1 |
| %20 | %96 | %4 |
| %30 | %91 | %9 |
| %50 | %75 | %25 |
Zammı geri almak için gereken indirim
Fiyatı tam olarak eski yerine indirmek isteyen satıcının %20'den az indirim yapması yeter:
| Zam | Eski fiyata dönmek için indirim |
|---|---|
| %10 | %9,09 |
| %20 | %16,67 |
| %25 | %20 |
| %50 | %33,33 |
| %100 | %50 |
Düşüşü telafi eden artış
Ters yönde tablo tersine döner. %20 değer kaybeden bir şeyin eski değerine çıkması için %25 artması gerekir:
| Düşüş | Telafi için gereken artış |
|---|---|
| %10 | %11,11 |
| %20 | %25 |
| %30 | %42,86 |
| %50 | %100 |
Yatırımda bu hesap sık karşınıza çıkar. Değerinin yarısını kaybeden bir hisse, yalnızca başa baş gelmek için ikiye katlanmak zorundadır.
Günlük hayatta nerede karşınıza çıkar?
- Kampanyadan önce fiyatı artırıp "%30 indirim" yazan etiketler. İndirimli fiyatı, zamdan önceki fiyatla karşılaştırın.
- Bir yıl %50 düşen, ertesi yıl %50 yükselen bir fon başladığı yerin %25 altında kalır.
- KDV'yi ayırmak. KDV dahil fiyattan %20 düşmek vergiyi çıkarmaz: 1.200 TL'lik KDV dahil fiyatın KDV hariç hali 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL'dir, 960 TL değil.
Calcify'da hesaplamak
Yüzdelik hesaplama aracındaki "A'dan B'ye değişim" ve "A, %B artırılırsa / azaltılırsa" seçenekleri bu hesapları tek adımda yapar. Etiket fiyatını ve indirim oranını biliyorsanız indirim hesaplama aracı ödeyeceğiniz tutarı ve kazancınızı gösterir. KDV dahil fiyattan vergiyi ayırmak için KDV hesaplama aracını kullanabilirsiniz.